60- SQL Primary Key Kullanımı

• Primary Key tablomuzdaki kayıtları sütün aracılığıyla eşşiz kayıt haline getirmemizi sağlar.
• Primary Key(Birincil Anahtar) 
• Primary Key olan alanlar Null değerler olamaz ve bu bölüme aynı değerler girilemez.  
• Genelde otomatik artan değerler olarak kullanılır. Bu otomatik artmayı da identity komutu ile gerçekleştirilir.  
• Identity komutundan sonra işlemin kaçtan başayacağı ve kaçar kaçar artacağı belirtilir. Identity(1,1) 1'den başlayacağını ve 1'er 1'er artacağını gösterir.
• Primary Key tanımlamak aslında bir nevi Constraint‘tir yani bir nevi kısıtlama yapmaktır.

Tabloyu Create ederken;
 
BirdId int identity(1,1) NOT NULL,

Tabloyu Alter ederken,

ALTER TABLE Animals ADD PRIMARY KEY (BirdId)

bu şekilde primary key kullanabiliriz.

Primary Keyi tablomuzdan kaldırmak için ise;

ALTER TABLE Animals
DROP CONSTRAINT pk_BirdId

 

57. CONTINUE Komutunun kullanımı

• Program çalıştığı süreç içinde bazı durumlarda WHILE döngüsü içindeyken END e kadar gidip başa dönmesinden ziyade istediğimiz şartın içinde o an ki döngüsünü bitirmeden başa gönderir ve bir sonraki değer için bloğa girmesini sağlarız.
• Aşağıdaki örneğimizde sadece karesi çift sayı olan değerlerini yazılması sağlayabiliriz.

ÖRNEK:
DECLARE @Sayi INT
SET @Sayi=1
WHILE (@Sayi<15)
BEGIN
    IF((@Sayi*@Sayi)%2=1)
    BEGIN
        SELECT @Sayi=@Sayi+1
        CONTINUE
    END
    BEGIN
        PRINT CAST(@Sayi AS VARCHAR(5))+' sayısını karesi='+ CAST(@Sayi*@Sayi AS VARCHAR(5))
    END
    SELECT @Sayi=@Sayi+1
END

Ders 58'e Geçebilirsiniz.

56. BREAK Komutunun Kullanımı

• İstenilen şart yerine getirildiğinde döngüden çıkmak için BREAK komutu kullanılır.
• Program çalışmasına WHİLE 'ın END satırından sonra devam eder.
• BREAK komutu performans açısında da önemlidir. 
• Gereksiz yeri elimizdeki bütün verileri kontrol etmemizi engeller. İstediğimiz dataya ulaştığımız zaman diğerlerini incelemeden döngüden veya listeden çıkmamızı sağlar.

ÖRNEK:
DECLARE @Sayac INT
SET @Sayac=0
WHILE (@Sayac<10)
BEGIN
    SELECT @Sayac=@Sayac+1
    IF(@Sayac*@Sayac>9)
        BEGIN
            PRINT 'Sayı 9 değerini geçti.'
            BREAK
        END
END
PRINT @Sayac

Not: Bu yapıda BEGIN..END lerin kullanımına dikkat edin. T-SQL de bunları düzgün kullanmak önemlidir.

Ders 57' ye geçebilirsiniz.

55. WHILE Döngüsünün Kullanımı

• Tekrar gerektiren işlemlerde istenilen şart sağlanana kadar işlemyapabilmemize imkan verir.
• While döngüsü ile istediğimiz kadar işlemi tekrarlatabiliriz.

SÖZ DİZİMİ:

WHILE şart
BEGIN
 Tekrarlanması istenilen kod bloğu
END

NOT: Şart gerçekleştiği sürece BEGIN..END arasındaki kod bloğu çalışır.

ÖRNEK:

DECLARE @Sayac TINYINT
SET @Sayac=5
WHILE (@Sayac>0)
BEGIN
    PRINT @Sayac
    SELECT @Sayac=@Sayac-1
END

Not: Örneğimizde @Sayac değerini koşulumuzu sağlayana kadar WHILE döngümüzün içinde tuttuk. Dikkat etmeniz gereken bunu BEGIN..END Bloğu içinde yapmanız.

Önemli Not: Neden BEGIN..END diye sordugumuzda nedenini yokluğundan anlamak daha kalıcı olur diye düşünüyorum. Oda size kalsın. BEGIN.. END'siz ilk döngüsünü bile nasıl bitiremediğini görmelisiniz.:)

Ders 56'ya Geçebilirsiniz.

51. SQL TARİH VE ZAMAN FONKSİYONLARI

• Tarih ve zaman değerleri üzerinde işlemler yapmamızı sağlayan fonksiyoları içerir.

1-)GETDATE() Fonksiyonu
-O an ki tarih ve saat değerini dönüdürür.

Örnek: SELECT GETDATE()

2-)DATEADD() Fonksiyonu
-Verilen tarihi istenilen sayıda tarih bilgilerinin eklemesini yapar.

-Bu fonksiyonda bilmemiz gereken;
dd(gün)
mm(ay)
yy(yıl) anlamına gelmektedir.

Örnek 1: SELECT DATEADD(dd,60,'15.09.2012')
Açıklama: Belirtilen tarihe 60 gün ekleyen fonksiyon.
//Sonuç .14.11.2012

Örnek 2: SELECT DATEADD(mm,2,'15.09.2012')
Açıklama: Belirtilen tarihe 2 ay ekleyen fonksiyon.
//Sonuç 15.11.2012

Örnek 3: SELECT DATEADD(yy,3,'15.09.2012')
Açıklama: Belirtilen tarihe 3 yıl ekleyen fonksiyon.
//Sonuç 15.09.2015

3-)DATEDIFF() Fonksiyonu
-Belirtilen iki tarih arasındaki farkı istenilen cinste verir.

Örnek: SELECT DATEDIFF(dd,'10.10.2011','11.11.2012')
Açıklama:İki tarih arasındaki gün farkını verir.
NOT:Ayrıca;
Hafta için 'wk'
Gün için 'dd'
Saat için 'hh'
Dakika için 'mi'
Saniye için 'ss'



4-)DATEPART() Fonksiyonu
-Tarihle ilgili sayısal bilgilerin alınmasını sağlar.

Örnek:
SELECT DATEPART(dd,'13.12.2012')

SELECT DATEPART(mm,'13.12.2012')

SELECT DATEPART(yy,'13.12.2012')

Ders 52'ye geçebilirsiniz.

49. DECLARE & SET Kullanımı

• SQL'de değişken tanımlamalarında DECLARE komutu kullanılır.
• Tanımlıdığımız değişken değer atama işlemlerinde SET komutu kullanılır.

Söz Dizimi: DECLARE @<Değişken_Adı> <Değişken_tipi>

Ders 50'ye geçebilirsiniz.

45. DELETE Kullanımı

• DELETE ifadesi tablomuzdaki bir veya birden fazla kayıdın silinmesini sağlar. 
• Eğer koşul belirtmessek bütün kayıtları tablomuzdan siler. O yüzden DELETE ifadesini kullanırken dikkat etmeli ve BEGIN TRANSACTİON ..yapısını kullanmamız önem arz etmektedir.

SÖZ DİZİMİ: DELETE FROM Table
                       WHERE <Sütun_Adı>=<Koşul_Değeri>

ÖRNEK: Sorgumuzda Employees tablumuzdaki bir kayıdı silmek isteyelim.

SORGU: SELECT * FROM Employees
                DELETE FROM Employees WHERE EmployeeID=10
                SELECT * FROM Employees

Ders 46'ya Geçebilirsiniz.

44. UPDATE Kullanımı

• UPDATE deyimi tablomuzda bulunan verileri güncellemek, değiştirmek için kullanılır.

SÖZ DİZİMİ:
         UPDATE <tablo adı>
         SET <sütun adı>= <yeni değer>
         WHERE <sütun adı> = <eski değer> 

ÖRNEK: Sorgumuzda Çalışan tablomuzda bir kaydımızı güncellemek isteyelim. 'Margaret' isimli çalışanın terfi aldığını düşünürsek gerekli güncellemeyi yapalım. 2 tane aynı SELECT sorgusunu farklı görmek için koydum.

SORGU:SELECT * FROM Employees

   UPDATE Employees SET Title='Sales Manager' WHERE EmployeeID=4
   SELECT * FROM Employees

Ders 45' e Geçebilirsiniz.

43.INSERT INTO... VALUES Kullanımı

• INSERT INTO Deyimi bir tabloya yeni kayıt eklemek için kullanılır.
• Önce gördüğümüz INSERT Deyiminden farklı olarak sadece istediğimiz sütunlara da kayıt işlemi yapabiliriz.
• 2 farklı kullanım şekli vardır.

1-) Söz Dizimi 

 INSERT INTO tablo_ismi (kolon1, kolon2, kolon3,...)  
VALUES (deger1, deger2, deger3,...)

2-) Söz Dizimi

INSERT INTO tablo_ismi  
VALUES (deger1, deger2, deger3,...)

ÖRNEK: Çalışan tablomuza sadece isim ve soyad bilgilerini girerek yeni bir kayıt ekleyebiliriz.

SORGU:INSERT INTO Employees(LastName,FirstName)
               VALUES ('Cücü','Cüneyt')

Ders 44'e geçebilirsiniz.

38. SUBQUERIES - JOIN Dönüşümü

• Genel olarak ilişkili alt sorguları birer JOIN ifadesi yerine de kullanabiliriz. 
• Aralarında sadece kullanım olarak farklılık bulunmaktadır. 
• Sonuç olarak ise iki sorgudan da aynı sonucu elde ederiz.

Örnek: İlk sorgumuzda çalışanların hitap şekillerini 2 sorguda birbirine eşit olmayanların karşılaştırmasını yaptık. Yani IN ile bir liste alıp bunu kendi içinde eşit olmayanlarla karşılaştırdık.

Sorgu:
SELECT  DISTINCT E1.TitleOfCourtesy FROM Employees AS E1
WHERE E1.City IN
(SELECT E2.City FROM Employees AS E2 WHERE E1.TitleOfCourtesy<>E2.TitleOfCourtesy)

Örnek: Bu sorgumuzda üstteki örneğin JOIN işlemiyle yapılmış halidir.

Sorgu:
SELECT DISTINCT E1.TitleOfCourtesy FROM Employees AS E1
INNER JOIN Employees AS E2 WITH (NOLOCK) ON E1.City=E2.City
WHERE E1.TitleOfCourtesy<>E2.TitleOfCourtesy

Ders39'a Geçebilirsiniz.

36. SUBQUERIES-Sonuç Listesinin Deyim Olarak Kullanılması

• Sorgularımızda başka bir sorguyu deyim yani yeni bir parametre olarak kullanabiliriz. 
• Bu amaç için kullanacağımız sorgu ya tek satır sonuç döndürmeli yada tek bir sütun değer listesi döndürmeli.
• Bir değerler listesi geri döndüren sorgular IN anahtar kelimesi içeren WHERE yantümcesi yerine kullanılabilir. 

Örnek: Sorgumuzda ortalamayı bulup satılan ürünlerimiz ayrıntılı birim fiyatlarını ve bu birim fiyatlarının genel ürün potansiyelinde ortalama ürün fiyatına oranla durumunu göstermekte. Burda alt sorguları kullanarak daha anlaşılabilir sorgu yazabiliriz.

Sorgu: 

SELECT ProductName,UnitPrice,UnitsinStock,
(SELECT AVG(UnitPrice) FROM Products) AS Average,
UnitPrice-(SELECT AVG(UnitPrice) FROM Products) AS Difference
FROM Products 

 

Ders 37' geçebilirsiniz.

35. SUBQUERIES-Sonuç Listesinin Tablo Olarak Kullanılması

• Sorgularımızda FROM dan sonra tanımladığımız tablo bağlanıtısı yerine tablo değilse sorgu yazabiliriz. 
• Sonucunda da ilerde bahsedeceğim TEMP TABLE kullanmış oluruz. 
• Dönen sonuç listesi temp tablo gibi kullanılıp AS ile ad verilip sütunlarını istediğimiz gibi kullanabiliriz.

Örnek: Sorgumuzda Çalışan tablomuzdan bize lazım olanları alıyoruz. Daha anlaşılabilir hale getirip temp tablomuzu kullanarak yeni bir sorguya bağlıyoruz.

Sorgu: 
SELECT Calisan.Kimlik, Calisan.Isim, Calisan.Soyad FROM
(SELECT EmployeeID AS Kimlik,LastName AS Soyad,FirstName AS Isim FROM Employees)
 AS Calisan

Ders 36'ya geçebilirsiniz.

34. SUBQUERIES (ALT SORGULAR)

• Kısaca Alt Sorgu bir sorgu içine gömülmüş SELECT sorgularıdır. 
• Çoğu durumlarda  Alt Sorguyu JOIN ifadelerine dönüştürebiliriz. 
• Genelde Büyük sorgulardaki karmaşıklığı azaltmak, anlaşılabilirliği arttırmak için kullanılırlar. 
• Mantık olarak burda yaptığımız bir sorgu sonucu gelen sonuç listesine dayalı yeni sorgular çalıştırmak için kullanırız. 
• Bilmeniz gereken Alt Sorgularda JOIN işlemi daha hızlı işlemektedir. 
• Ayrıca daha karmaşık SP'ler yazmaya başladığınızda bunu daha iyi anlayacaksınız. 
• Scriptlerin anlaşılabilirliği, yazılımcıdan bağımısızlığı ne kadar iyi sağlanırsa yazdığınız sorgular o kadar uzun ömürlü ve kullanılabilir olur. 
• Kural olarak ise Alt Sorguları parantez içinde yazmalıyız.

İlgili Konular;

35. SUBQUERIES-Sonuç Listesinin Tablo Olarak Kullanılması 
36. SUBQUERIES-Sonuç Listesinin Deyim Olarak Kullanılması 
37. SUBQUERIES-İlişkili Alt Sorgular 
38. ALT SORGULAR - JOIN Dönüşümü
39. SUBQUERIES-HAVING Dönüşümü 
40.SUBQUERİES- EXISTS ve NOT EXISTS Kullanımı

33. UNION Kullanımı

• Bazen sonuç kümesinin tek olmasını isteriz. 
• Yani birden fazla yazdıgımız SELECT sorgularından dönen sonuç listeleri sorgu sayısı kadardır. 
• Bunu tek bir sonuç listesinde döndürmek için UNION kullanırız. 
• Görüntülenecek olan tablolar aynı veritüründe aynı sayıda ve aynı düzendeki sütunlardan oluşmalıdır.

Örnek: Aşağıdaki örnekte Çalışanlar (Employees) tablosu ve Yön(Region) tablosu verileri birleştirilmiştir. Birinci sorgunun SELECT ifadesindeki takma adın görüntülendiğine dikkat edin.

Sorgu: 

SELECT EmployeeID,City FROM Employees UNION
SELECT RegionID,RegionDescription FROM Region

Ders 34 'e geçebilirsiniz.

32. SELF-JOINS Kullanımı

• Bir tablonun kendisiyle JOIN işlemine tutulmasına SELF-JOIN işlemi denir. 
• Tablodaki aynı değerleri içeren farklı kayıtlar mevcutsa bunları listeleyebilmek için kendisiyle birleştiririz.  
• Bir tablo içinde bulunan satırlar arasında referans ilişkisi varsa, o tablo için farklı takma adlar (alias) kullanılarak JOIN sorguları gerçekleştirilebilir. 
• Çok kullanılan bir yöntem değildir.

 Örnek: Aşağıdaki sorgumuzda aynı tabloyu kendisiyle birleştirdik. Daha çok SELF-JOIN işlemini aynı değerleri olan farklı kayıtlar üzerinde işlem yaparken kullanmalıyız. Örnekte basitce aynı tablo içi kıyaslama yaptık. SicilNo olarak her çalışanın altında olan çalışanları listeledik.

Sorgu: 
SELECT a.employeeid AS SicilNo,a.lastname,a.title
,b.employeeid AS AltSicilNo, b.lastname ,b.title
FROM employees AS a
INNER JOIN employees AS b
ON a.title=b.title
WHERE a.employeeid < b.employeeid
ORDER BY a.employeeid

Ders 33'e geçebilirsiniz.

31. İkiden Fazla Tablonun Birleştirilmesi

• Büyük sorguların yazıldığı durumlarda ikiden fazla tablonun belirli kısıtlamalarla birleştirilmesi gerekebilir. 
• JOIN işlemiyle birleştirilen tablolar bir başka tabloya aradaki ortak sütunlar üzerinden bağlanabilir.

Örnek: Aşağıdaki örnekte Sipariş Detayları(Order Details) tablosunu ara tablo şeklinde kullanarak, Siparişler (Orders) ve Ürünler(Products) tablosundan gerekli bilgileri görüntülenmiştir. Bir sipariş birden fazla ürünü içerebilir ve bir ürün birden fazla siparişte yer alabilir. Sonuç kümemizde Sipariş Detayları (Order Details) tablosundan hiçbir alan görüntülemesekte sorguda kullanmalıyız.

Sorgu:

SELECT OrderDate,ProductName FROM Orders AS O

INNER JOIN [Order Details] AS OD ON O.Orderid=OD.Orderid

INNER JOIN Products AS P ON OD.Productid=P.Productid

WHERE OrderDate BETWEEN '7/8/96' AND '7/9/96'

ORDER BY OrderDate

Ders 32'ye geçebilirsiniz.

30. OUTER JOIN- CROSS JOIN Kullanımı

• CROSS JOIN işlemiyle bağladığımız bütün tablolar herhangi bir kısıtlamaya uğramadan olası tüm eşleşmeler sonuç listesinde gösterilir. 
• Belirli bir ortak alan belirtmeye gerek yoktur.

Örnek: Sorgumuzda 8 tane kategori çeşidi bulunmaktadır. CROSS JOIN yaptığımızda Region tablosuna ait 4 kayıt herbir Çeşit kayıdına bağlanır. Yani 32 tane kayıt listelenir. Çünkü tablolar arası herhangi bir ortak eşleşme tanımlanmamıştır.

Sorgu: SELECT * FROM Categories CROSS JOIN Region

Ders 31'e geçebilirsiniz.

29. OUTER JOIN-RIGHT JOIN Kullanımı

• Birleştirdiğimiz ikinci tablodaki bütün kayıtları sonuç listesinde görmek istediğimiz zaman RIGHT JOIN... ON... işlemini kullanırız. 
• Böyle bir durumda ise ilk tabloda eşleşmeyen kayıtlar NULL(boş) olarak döner. 
• Ayrıca birleştirdiğimiz tabloların yazım sırasını değiştirirsek LEFT JOIN ... ON .... işlemiyle aynı sonucu elde etmiş oluruz.

Söz dizimi:

SELECT <sütun ad(lar)ı>

FROM <ilk_tablo>

RIGHT JOIN <ikinci_tablo>

ON <birinci_tablo>.<anahtar alan> = <ikinci_tablo>.<anahtar_alan>

Örnek: Aşağıdaki örnekte tüm müşteriler ve verdikleri siparişler listelenmiştir.Böylece hem müşteri üzerinden her bir müşterinin verdiği siparişleri ve ayrıntılı müşteri bilgilerine ulaşıyoruz.Ayrıca temel bilgi olarak sirapiş tablosuna müşteri tablosunu bağladığımızı siparişlere göre eşleşen müşteri bilgilerinin geldiğini görüyoruz.

Sorgu:

SELECT * FROM Orders AS O
RIGHT OUTER JOIN Customers AS C ON C.CustomerId=O.CustomerID

Ders 30 ' a geçebilirsiniz.

28. OUTER JOIN-LEFT JOIN Kullanımı

• LEFT veya RIGHT OUTER JOIN ifadeleri ilişkili alanda birbiriyle eşleşenlerin yanında eşleşmeyen kayıtları da listeler. 
• JOIN koşuluna uymayan satılar NULL(boş) değer olarak görüntülenirler. 

LEFT JOIN

• LEFT OUTER JOIN ile yazımdaki ilk tablonun tüm satırları listelenir ve diğer tablo ile eşleşmeyen alanlar NULL(boş) değer ile gösterilir. 
• Eğer tabloların sorgudaki sırası değişirse aynı sonucu elde edebilmek için RIGHT OUTER JOIN kullanılır.

Söz dizimi:     SELECT <sütun_ad(lar)ı> FROM <ilk_tablo>

LEFT JOIN <ikinci_tablo>

ON <ilk_tablo>.<anahtar_alan> = <ikinci_tablo>.<anahtar_alan>

ÖRNEK: Aşağıdaki sorgunun SELECT kısmında iki sütun tekbir sütun adı altında birleştirilmiştir. Çalıştırıldığında çalışanın tam adı ve müşterilerden aldığı siparişler ve tarihleri listelenecektir.

SORGU:

SELECT Employees.FirstName+' '+Employees.LastName AS Name,OrderID,OrderDate

FROM Employees

LEFT JOIN Orders ON Employees.EmployeeID=Orders.EmployeeID

Ders 29'a geçebilirsiniz.

26. SQL JOIN İşlemleri

• Bundan önceki derslerimizde hep tek tablo üzerinde çalıştık. 
• Bazı durumlarda daha anlamlı ve geniş sonuç kümeleri elde edebilmek için birden fazla tablonun verilerine ihtiyacımız olabilir. 
• Bunun için sorgularımızda iki farklı anahtar kelime daha kullanırız. 
• Bu anahtar kelimeler JOIN ve ON ifadeleridir. 
• JOIN ifadesi ile hangi tabloları ve nasıl birleştireceğimizi belirtiriz. 
• ON ifadesi ile de birleştireceğimiz tabloları hangi alanlar üzerinden bağlayacağımıza karar veririz.
•  Genelde tablolar Birincil anahtar (Primary Key) ve Yabancı anahtar (Foreign key) üzerinden birleştirilsede diğer alanlar üzerindende birleştirilebilir. Sadece bu alanların aynı türden veri içerdiğinden emin olmanız yeterlidir. 
• Birincil anahtar (Primary Key) her kayıt için benzersiz (unique) bir değer taşıyan alandır. Örneğin Kişi bilgilerinin tutulduğu bir tabloda TC Kimlik No herkesin farklı olduğu için Primary key olarak kullanılabilir. TC Kimlik No herkesin farklı olduğu için bütün bilgiler bu no üzerinden farklı tablolarda bilgiler tutulabilir.

Ders 27'ye geçebilirsiniz.